(28.07.2014) Dieta po resekcji żołądka - lek. med. Przemysław Pala

Witam, chciałbym skorzystać z możliwości przyjazdu do Państwa ośrodka, jednak ze względu na specyficzną sytuację zdrowotną w jakiej się znajduję, zasadnym wydaje się wcześniejsze skonsultowanie z Państwem czy kwalifikuje się do skorzystania z Państwa oferty. Może po krótce przedstawię swoją obecną sytuację. Wiek 46 lat, w połowie listopada 2013 r stwierdzono u mnie złośliwego  raka żołądka . Dnia 19.02.2014. przeszedłem operację resekcji żołądka (całkowita resekcja wraz z przyległymi węzłami chłonnymi). Przed operacją przeszedłem 63-dniowy cykl chemioterapii lekiem Xeloda. Obecnie jestem w trakcie drugiego cyklu również 63-dniowego chemioterapii lekiem Capecitabine Actavis ( pochodna Xeloda ), a data zakończenia przyjmowania leku to 13 czerwca .. Na dzień dzisiejszy ze strony lekarzy brak zalecenia dodatkowych działań w postaci radioterapii lub innej formy leczenia. Od lipca będę pod opieką poradni onkologicznej w Łodzi. Stosuję dietę zalecaną w moim obecnym stanie jednak moja waga drastycznie spada, co dodatkowo jest spowodowane przyjmowaniem chemii i  związanymi z tym dolegliwościami. Przy wzroście 176 cm  przed operacją ważyłem 70 kg, w tej chwili moja waga to 63 kg i sukcesywnie spada, w ostatnich badaniach stwierdzono początki niedożywienia. Pozwolę sobie przesłać w załączeniu kilka skanów wyników badań. Będę wdzięczny za zaopiniowanie czy w tej sytuacji kwalifikuję się do odbycia turnusu w Państwa ośrodku, względnie ile powinien on trwać i kiedy ewentualnie powinien się on rozpocząć (ze względu na fakt przyjmowania chemii do dnia 13 czerwca ). Nadzieje jakie pokładam w związku z powyższym są związane z zatrzymaniem utraty wagi/zwiększeniem wagi, zdobyciem informacji na temat odpowiedniego bilansowania pożywienia, sposobów jego przyrządzania w odniesieniu do mojego obecnego stanu zdrowia.

Z góry bardzo dziękuję za informację zwrotną

Z Poważaniem

Krzysztof K.

Szanowny Panie,

resekcja żołądka jest zabiegiem stosowanym od dawna w leczeniu raka żołądka. Pierwsza tego typu operacja została przeprowadzona w 1880 roku w Polsce na terenie zaboru pruskiego przez Ludwika Rydygiera u pacjenta chorego właśnie na nowotwór złośliwy. Po kilku latach dokonał on również usunięcia żołądka z powodu choroby wrzodowej. Tym samym Rydygier udowodnił empirycznie, że człowiek może obyć się bez tego narządu. Od tego czasu zabiegi resekcji żołądka były przeprowadzane coraz częściej, a po drugiej wojnie światowej stały się najważniejszym sposobem leczenia skrajnie zaawansowanej choroby wrzodowej. Obecnie wykonuje się ich znacznie mniej z powodu wprowadzenia skutecznej farmakoterapii, tej ostatniej choroby. Od lat 80-tych XX wieku leczenie to stosuje się prawie wyłącznie w leczeniu raka żołądka. Mimo, że metoda została wprowadzona w Polsce, to obecnie jest najczęściej stosowana w Japonii, gdzie występuje on najczęściej. Dzięki temu to właśnie japońscy chirurdzy doprowadzili ją do perfekcji i dzisiaj wzorują się na nich chirurdzy z całego świata. Dzisiaj test to zabieg bezpieczny, obarczony niewielką ilością powikłań i jednocześnie jest to najskuteczniejsza metoda leczenia raka żołądka. Razem z żołądkiem usuwa się towarzyszące mu węzły chłonne i stosuje dodatkowo chemioterapię, co zmniejsza znacznie ryzyko nawrotu. Niestety leczenie ma też skutki uboczne, których Pan doświadczył, jednak bilans zysków i strat wydaje się być oczywisty.

W obecnej sytuacji żywienie optymalne jest dla Pana jak najbardziej wskazane. Dieta doktora Kwaśniewskiego nie koliduje z zaleceniami onkologów, a nawet jest z nimi spójna, ponieważ polecają oni odżywianie wysokokaloryczne i wysokobiałkowe. Brak żołądka też nie jest żadną przeszkodą.

Sam żołądek nie jest najistotniejszą częścią przewodu pokarmowego. Ma on kształt przypominający worek o objętości od 1 do 3 litrów i powierzchni około 800 cm2 (systematyczne przejadanie się może jednak doprowadzić do tego, że powiększy się on kilka razy). Jest on głównie miejscem magazynowania połkniętego pokarmu, nie odbywa się tu wchłanianie, a jego znaczenie w trawieniu nie jest wielkie. Dlatego można go usunąć i połączyć przełyk bezpośrednio z następnym odcinkiem przewodu pokarmowego czyli dwunastnicą.

Zjadany pokarm dostaje się do żołądka przez jamę ustną i przełyk. W jamie ustnej jest on rozdrabniany, mieszany ze śliną i częściowo trawiona jest skrobia. Wilgotna papka łatwiej przechodzi przez przełyk w procesie przełykania. Wbrew pozorom pokarm nie wpada do żołądka zgodnie z siłą ciężkości, tylko jest do niego transportowany przez skoordynowany skurcz mięśni przełyku. Można to łatwo sprawdzić samemu. Wystarczy stanąć na głowie spróbować połknąć kawałek jedzenia, a przekonamy się, że nie wypadnie on na podłogę.

Wewnątrz żołądka działają enzymy pokarmowe wydzielane przez jego ścianę. Są to podpuszczka, która ścina białko mleczne, niewielkie ilości lipazy rozkładające drobinki tłuszczy gównie z mleka oraz pepsyna i kwas solny. Pepsyna uczestniczy w trawieniu białek, kwas solny jest konieczny do działania pepsyny i jednocześnie ścina białka. Po pierwotnym nadtrawieniu pokarm trafia dalej po dwunastnicy. Jest to pierwszy odcinek jelita cienkiego. Mimo, że ma ona zaledwie około 25cm długości (25cm to 12 cali, stąd nazwa dwunastnicy), to jest najważniejszym miejscem w procesie trawienia. Uchodzą do niej przewody z wątroby i trzustki, przez które wpływają substancje niezbędne do trawienia pokarmu. Trzustka produkuje trypsynę trawiącą białka, amylazę rozkładającą skrobię oraz lipazę, która jest odpowiedzialna za rozpad tłuszczów na glicerol i wolne kwasy tłuszczowe. Z wątroby trafia tutaj żółć emulgująca tłuszcze, co jest konieczne, aby mogła zadziałać lipaza. W dalszym odcinku jelita cienkiego zwanym jelitem czczym występują enzymy kończące trawienie peptydów (fragmentów białek) oraz maltaza, sacharoza i laktaza, które rozkładają węglowodany do cukrów prostych. Dalej w jelicie krętym odbywa się już tylko wchłanianie. Ma ono około 5m długości, jednak jego powierzchnia jest tak pofałdowana, że po pełnym rozwinięciu i rozciągnięciu miała by powierzchnie 200m kwadratowych, co mogło by pokryć basen kąpielowy o wymiarach 20 na 10m. Taki obszar jest konieczny, aby jak największa ilość pokarmu została wchłonięta, bowiem do krwi dostają się tylko cząsteczki, które zetkną się ze ścianą jelita.

Jak widać samo usunięcie żołądka nie spowoduje poważnych zaburzeń wchłaniania, jednak utrudni nieznacznie trawienie. Brak żołądka może wpłynąć na osłabienie uczucia głodu i zmniejszenie apetytu, co pociąga za sobą spadek masy ciała. Dodatkowo stosowana w leczeniu chemioterapia wyniszcza organizm i też obniża łaknienie.

W chwili obecnej jest Pan osłabiony i wyniszczony przebytą operacją i dwoma cyklami chemioterapii, dlatego żywienie nabiera szczególnej wagi. Tylko odpowiednia dieta może pomóc Panu w nabraniu siły i odbudowaniu masy ciała. Żywienie optymalne nadaje się idealnie do tego celu.

Tradycyjnym zaleceniem dietetycznym po usunięciu żołądka jest spożywanie kilku mniejszych objętościowo posiłków, ze względu na brak miejsca do składowania pokarmu w przewodzie pokarmowym. Posiłki w diecie optymalnej są jednak mniejsze objętościowo niż tradycyjne i dodatkowo spożyte produkty nie pęcznieją w środowisku wilgotnym, natomiast ich kaloryczność jest większa. Dlatego w praktyce będzie Pan spożywał prawdopodobnie trzy posiłki dziennie, co w pełni pokryje zapotrzebowanie dobowe.

Same proporcje nie powinny się różnić od tych stosowanych u innych pacjentów, z ty że początkowo powinien Pan spożywać nieco więcej białka.

Obecnie waży Pan trochę ponad 60kg, ale waga należna powinna mieścić się między 70 a 80kg. Dzienne zapotrzebowanie na białko będzie wynosić około 100g, co jest potrzebne do odbudowy masy ciała. Po osiągnięciu prawidłowej wagi wystarczy już około 70g. Aby zaspokoić zapotrzebowanie energetyczne trzeba zjadać około 200g tłuszczy na dobę i wartość ta jest zmienna w zależności od trybu życia. Węglowodanów należy spożywać średnio 60g.

W zasadzie w diecie może Pan uwzględnić produkty jakie chce i kierować się własnymi upodobaniami zachowując oczywiście wskazane proporcje. Powinien Pan jedynie unikać produktów mlecznych, ze względu na niedobór podpuszczki produkowanej w żołądku. Białko mleczne będzie po prostu źle trawione i następnie jego wchłanianie będzie upośledzone. Samo mleko w ogóle nie jest w diecie zalecane, ale jeżeli lubi Pan sery do lepiej zastąpić twarogi serami żółtymi.

Produkty spożywcze należy zjadać poddane uprzednio obróbce termicznej, to znaczy nie surowe. Gotowanie lub smażenie powoduje wstępne nadtrawienie, co ułatwia późniejsze procesy enzymatyczne w jelitach, czyni je lepiej przyswajalnymi i zrekompensuje brak pierwotnego trawienie w żołądku.

Jeżeli ma Pan ochotę rozpocząć żywienie optymalne to oczywiście nie widzę żądnych przeszkód w przyjeździe do Jastrzębiej Góry. Aby zastosować powyższe wskazówki przyda się dobra znajomość diety. Do poznania jej podstaw powinien wystarczyć jeden tygodniowy pobyt i zapoznanie się z literaturą Jana Kwaśniewskiego.

Lek. med.. Przemysław Pala